Từ những luống rau, hạt mè, củ gừng đến chai nước mắm truyền thống, nhiều sản vật xứ Quảng đang dần vượt ra khỏi giá trị nông nghiệp đơn thuần để trở thành điểm nhấn trong hành trình trải nghiệm của du khách. Đây cũng là hướng đi giàu tiềm năng, phù hợp xu thế du lịch xanh, bền vững mà Đà Nẵng đang theo đuổi.

Khi nông sản quê nhà bước vào không gian du lịch

Không còn chỉ hiện diện ở chợ làng hay trong bữa cơm gia đình, nhiều sản vật bản địa của xứ Quảng nay đã xuất hiện ngày càng nổi bật trong các sự kiện văn hóa, du lịch, phiên chợ trải nghiệm và các mô hình du lịch cộng đồng.

Mới đây, tại chợ phiên bản địa Tân Thành ở làng chài Tân Thành, phường Hội An, không khí Tết Việt được tái hiện sống động qua hơn 30 gian hàng cùng nhiều hoạt động trải nghiệm dành cho cộng đồng địa phương và du khách. Tại đây, nông sản sạch, thực phẩm bản địa, đồ thủ công, quà Tết, sản phẩm nghệ thuật… được giới thiệu như những mảnh ghép giàu bản sắc của vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng.

Nổi bật giữa không gian chợ phiên là gian hàng của Hợp tác xã nông nghiệp Trà Vân, đến từ thôn 4, xã Trà Vân. Từ miền núi xuống vùng biển, các thành viên hợp tác xã mang theo nhiều sản vật đặc trưng như thịt heo gác bếp, mứt gừng, mứt nghệ, mè đen, bánh chưng lá dong, rượu thủ công… để giới thiệu với du khách trong và ngoài nước.

Theo chị Đỗ Đức Hạnh, thành viên hợp tác xã, nguyên liệu chế biến đều do người dân địa phương trồng và chăn nuôi, từ củ nghệ, củ gừng, hạt mè đến heo lấy thịt. Hợp tác xã đứng ra thu mua, sản xuất và hoàn thiện sản phẩm, nhờ đó tạo ra những mặt hàng sạch, an toàn, mang đậm hương vị núi rừng.

Không chỉ đơn thuần là hoạt động bán hàng, việc tham gia các sự kiện du lịch còn mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh quê hương, đưa sản vật bản địa đến gần hơn với công chúng và góp phần tạo động lực để du khách tìm về trải nghiệm, khám phá vùng đất nơi những sản phẩm ấy ra đời.

Nước mắm truyền thống trở thành “đại sứ” văn hóa biển

Một trong những ví dụ rõ nét cho sự chuyển mình của sản vật địa phương thành sản phẩm du lịch là nước mắm truyền thống xứ Quảng.

Tại chợ phiên, cơ sở nước mắm Lành ở xã Duy Nghĩa mang đến những chai nước mắm được làm theo nghề gia truyền nhiều đời. Sản phẩm đã đạt chuẩn OCOP 3 sao và thường xuyên góp mặt tại các sự kiện quảng bá văn hóa, du lịch trong khu vực.

Đại diện cơ sở, anh Nguyễn Văn Thân cho rằng khi Quảng Nam và Đà Nẵng cùng chia sẻ một không gian phát triển rộng mở hơn, các hoạt động giao lưu văn hóa, xúc tiến kinh tế và du lịch cũng tạo thêm nhiều cơ hội cho những người làm nghề truyền thống.

Những chai nước mắm không còn chỉ là gia vị quen thuộc trong căn bếp mà dần trở thành món quà mang theo hương vị Cửa Đại, gợi nhớ về một vùng biển giàu bản sắc. Qua từng sản phẩm, một lát cắt của đời sống văn hóa ngư dân được kể lại theo cách gần gũi và tinh tế hơn với du khách.

Cũng từ đó, nghề mắm không còn bó hẹp trong phạm vi làng nghề hay chợ quê mà từng bước trở thành một phần của hành trình du lịch. Giá trị kinh tế được mở rộng, trong khi nghề truyền thống của cha ông cũng có thêm cơ hội được gìn giữ và nối dài qua các thế hệ.

Từ phiên chợ vùng cao đến mô hình du lịch trải nghiệm

Không chỉ ở vùng biển, câu chuyện “du lịch hóa” sản vật bản địa còn diễn ra sôi động ở khu vực miền núi, nơi những phiên chợ cuối tuần đang góp phần tạo sinh kế mới cho người dân.

Tại “Phiên chợ vùng cao” do khu du lịch Leaf Village & Farm - Làng Lá, phường Hải Vân tổ chức vào dịp giáp Tết bên dòng Cu Đê, nhiều hộ dân địa phương đã mang đến những mặt hàng đặc trưng của núi rừng. Gian hàng của chị Hồ Thị Thanh Tỏa, người Cơ Tu ở tổ dân phố Tà Lang, là một trong những điểm nhấn với bắp chuối rừng, rau dớn, rau cải, ổi cùng các món ăn truyền thống như cơm lam, bánh sừng trâu.

Với người dân bản địa, mỗi bó rau, buồng chuối hay món ăn truyền thống không chỉ là hàng hóa mà còn là câu chuyện về nếp sống, tập quán và văn hóa cộng đồng. Khi du khách dừng chân mua sắm, thưởng thức, giá trị của nông sản cũng được nhân lên thành trải nghiệm văn hóa.

Cùng tham gia phiên chợ, chị Thái Thị Hà Thu ở tổ dân phố Nam Mỹ thường xuyên mang các loại rau, ớt do gia đình tự trồng, đồng thời thu gom thêm ổi, dưa leo, chuối, cá suối của bà con quanh vùng để bán trong suốt nửa năm qua. Theo chị, việc du khách ngày càng quan tâm đến nông sản sạch không chỉ giúp quảng bá đặc sản quê nhà mà còn tạo thêm nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.

Liên kết sản xuất với du lịch để tạo sinh kế bền vững

Điểm đáng chú ý là những hoạt động kể trên không dừng ở quy mô sự kiện ngắn hạn mà đang được phát triển theo hướng liên kết bài bản giữa sản xuất nông nghiệp và dịch vụ du lịch.

“Phiên chợ vùng cao” được Leaf Village & Farm - Làng Lá duy trì từ tháng 6/2025 đến nay với mục tiêu kết nối nông sản địa phương, hỗ trợ người dân tăng thu nhập và đồng thời hình thành thêm sản phẩm du lịch bản địa.

Tháng 11/2025, khu du lịch này đã ký kết với 16 hộ dân tại hai tổ dân phố Lộc Mỹ và Tà Lang để phát triển mô hình liên kết “sản xuất - thu mua - du lịch trải nghiệm”. Theo đó, người dân được khuyến khích canh tác xanh, sạch, hướng đến nông sản an toàn; đồng thời được hỗ trợ kỹ thuật, cây giống, vật tư, phân hữu cơ và bao tiêu sản phẩm.

Từ nền tảng sản xuất ấy, khu du lịch tổ chức các hoạt động tham quan vườn, trải nghiệm thu hoạch, khám phá nông nghiệp bản địa và thưởng thức đặc sản tại chỗ. Đây là cách làm vừa giúp nâng cao giá trị nông sản, vừa mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách.

Thực tế cho thấy, xu hướng du lịch hiện nay không còn thiên về tham quan đơn thuần mà ngày càng ưu tiên những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, đời sống bản địa và các giá trị nguyên bản. Những hoạt động như nhặt trứng gà, tham quan vườn rau, thưởng thức món ăn sạch do người dân địa phương làm ra đang trở thành lựa chọn của nhiều gia đình.

Sản vật bản địa mở đường cho du lịch xanh

Từ những câu chuyện ở Tân Thành, Cửa Đại hay vùng núi Hải Vân có thể thấy, sản vật địa phương đang từng bước chuyển mình từ “nông sản” sang “tài nguyên du lịch”. Khi được quảng bá qua các phiên chợ, chương trình trải nghiệm, tour tham quan hay không gian ẩm thực, các sản phẩm bản địa không chỉ bán được hàng mà còn bán được cả câu chuyện văn hóa đằng sau chúng.

Đó là hướng đi nhiều triển vọng trong bối cảnh Đà Nẵng đang thúc đẩy phát triển du lịch xanh, bền vững và giàu bản sắc. Theo định hướng của ngành văn hóa, thể thao và du lịch thành phố, thời gian tới sẽ có thêm nhiều đề án và kế hoạch nhằm hình thành các sản phẩm du lịch mới, trong đó chú trọng phát triển du lịch ẩm thực, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Đáng chú ý, thành phố dự kiến xây dựng bản đồ ẩm thực Đà Nẵng - Quảng Nam, đồng thời phát triển du lịch ẩm thực theo chiều sâu, hướng đến các nhà hàng fine-dining sử dụng nguyên liệu địa phương. Đây được xem là cơ hội lớn để sản vật xứ Quảng không chỉ hiện diện trong chợ quê hay phiên chợ du lịch, mà còn vươn lên những không gian trải nghiệm cao cấp hơn, góp mặt trên bản đồ du lịch ẩm thực của khu vực.

Đánh thức giá trị từ những điều bình dị

Sức hấp dẫn của du lịch bản địa nhiều khi không nằm ở những điều cầu kỳ, mà bắt đầu từ chính những thứ gần gũi nhất: bó rau sạch vừa hái trong vườn, hũ mắm truyền thống ủ theo cách của cha ông, hay đòn bánh chưng gói bằng lá dong từ miền núi.

Khi những sản vật ấy được đặt vào đúng không gian trải nghiệm, được kể bằng ngôn ngữ của du lịch và kết nối với cộng đồng địa phương, chúng không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân mà còn trở thành chất liệu làm nên bản sắc riêng cho điểm đến.

Từ ruộng vườn đến sản phẩm du lịch, hành trình của sản vật xứ Quảng hôm nay không chỉ là câu chuyện phát triển kinh tế, mà còn là cách một vùng đất gìn giữ hồn cốt văn hóa của mình trong nhịp phát triển mới.